عقب ماندگی یا کم توانایی ذهنی:

این مشکل در افرادی که کمتر از هجده سال سن دارند به وجود می اید. این افراد مانند دیگر هم سن و سالان خود قادر به انجام همه کارها نیستند و در مواردی با مشکل روبه رو میشوند.

دو خصوصیت اصلی افراد درگیر با کم توانی ذهنی:

• عملکرد ذهنی و هوش این افراد از میانگین افراد جامعه کمتر است. هوش همان توانایی ذهنی افراد است که شامل:توانایی حل مسئله، توانایی برنامه ریزی، قضاوت، استدلال کردن و غیره میشود.
• این افراد نمیتوانند تمام کارهای روزانه خود را انجام دهند، به عبارتی در رفتار های سازشی مشکل دارند. رفتار سازشی یا انطباقی به این معناست که فرد به گونه ای رفتار کند که او را با محیط اطرافش هماهنگ سازد و با محیط متناسب باشد.

ویژگی های فرد دچار کم توانی ذهنی:

• ای کیو این افراد پایین و معمولا زیر هفتاد است.
• سازگاری با محیط برایشان کار دشواری ست.
• قادر به درک کامل امور زندگی نیستند.
• همانند هم سن و سالانشان نمیتوانند چیزی یاد بگیرند.
• برای یادگیری نیاز به تمرین و تکرار بیشتری دارند.

برای تشخیص این اختلال باید سه مورد را در فرد ببینید:

۱_ ازمون ای کیو فرد باید هفتاد، هفتاد و پنج و یا زیر هفتاد باشد.

۲_ در رفتار های سازشی نظیر ارتباط با دیگران، مراقبت از خود، مهارت های تحصیلی و … مشکل داشته باشد

۳_ سن فرد زیر هجده سال باشد. اگر فرد بیشتر هجده سال سن داشته باشد نام بیماری او کم توانی ذهنی نیست.

انواع کم توانی ذهنی:

• کم توانی ذهنی خفیف: میتوانند با یادگیری، زندگی مستقلی داشته باشند.
• کم توانی ذهنی متوسط: میتوانند با یادگیری، زندگی نسبتا مستقلی داشته باشند.
• کم توانی ذهنی شدید: میتوانند با یادگیری، زندگی تقریبا مستقلی داشته باشند اما برای حضور در اجتماع باید تحت کنترل باشند.
• کم توانی ذهنی عمیق: ریشه این مشکل مادر زادی است و این افراد مشکلات اساسی در زندگی خود دارند و نمیتوانند مستقل زندگی کنند.

دلایل عقب ماندگی ذهنی:

• ژنتیک
•  دوران بارداری مخصوصا نه ماهگی زمان حساسی است که اگر اختلالی در ان ایجاد شود مشکلاتی را به همراه دارد. مصرف الکل و مواد مخدر ، بیماری های عفونی و سوء تغذیه میتواند باعث بروز این مشکل شود.
• تولد نوزاد به صورت نارس، یا کمبود اکسیژن حتی برای زمانی کوتاه میتواند خطر افرین باشد.
• بیماری هایی مانند سیاه سرفه، سرخک و مننژیت و اسیب هایی نظیر سوء تغذیه و اسیب های مغزی میتوانند باعث بروز این مشکل شوند.

شغل هایی نظیر: روانشناسان، روانپزشکان، گفتار درمان، اموزگاران کودکان استثنایی، پزشکان مغز و اعصاب، متخصص اطفال و شغل هایی از این دست میتوانند در توان بخشی کودک کمک کننده باشند.

راه های درمان:

برای درمان کم توانی ذهنی دارو خاصی وجود ندارد و شما فقط میتوانید با اموزش، تکرار و تمرین وضعیت کودک را بهبود ببخشید. سه راه کلی در اینجا به شما پیشنهاد میشود:

• در اولین مرحله باید روی عواملی که این اختلال را تشدید میکنند کار کرد. مثلا اگر تغذیه فرد برایش مناسب نیست باید نوع ان را تغییر داد.
• ممکن است همراه با اختلال عقب ماندگی اختلالات دیگری نیز فرد را تهدید کند برای مثال این افراد گاها با اختلالات روانی نیز مواجه میشوند. پس باید این موضوع هم کنترل و مدیریت شود.
• واکنش والدین نیز در این موضوع مهم است. هرچه زودتر این اختلال تشخیص داده شود زودتر و بهتر بهبود می یابد.